Ο Ν. Βαγενάς για τις απαρχές της λογοτεχνίας μας και τον Νικόλαο Σοφιανό April 11, 2008
Posted by Notis in : κείμενα , trackbackΑπό το ΒΗΜΑonLine (21.8.2005)
Παρότι οι Ιστορίες της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας αρχίζουν συνήθως από το έπος του Διγενή Ακρίτη (12ος αιώνας), νεότερες απόψεις, όπως κωδικοποιήθηκαν κυρίως στο B’ Διεθνές Συνέδριο Neogreca Medii Aevi (Βενετία 1991), τοποθετούν τις χρονικές αρχές της λογοτεχνίας μας στον 16ο αιώνα, μετατοπίζοντας το τεκμήριο της νεοελληνικότητας από τη δημώδη γλώσσα (με την οποία ο νεοελληνικός χαρακτήρας εθεωρείτο δεδομένος) στην αναγεννησιακή αίσθηση του κόσμου (και της λογοτεχνίας), δηλαδή στην απομάκρυνση από τη βυζαντινή (τη μεσαιωνική) κοσμοαντίληψη. Πιστεύω, ωστόσο, ότι η απομάκρυνση αυτή δεν σημαίνει αναγκαστικά και νεοελληνικότητα. Διότι από αυτήν μπορεί να λείπει το βασικότερο χαρακτηριστικό της νεοελληνικότητας, η νεοελληνική συνείδηση. [...]
[...] ως πρώτο νεοελληνικό λογοτεχνικό κείμενο θα πρέπει να θεωρήσουμε, σύμφωνα με τα ως τώρα στοιχεία της έρευνας, τις γραμμένες από τον Νικόλαο Σοφιανό σκηνές των 273 στίχων (219 ελληνικοί 15σύλλαβοι και 54 ιταλικοί 11σύλλαβοι) που περιέχονται στην ιταλική κωμωδία Ι tre tiranni του Agostino Ricchi (Βενετία 1533).
[...] Εχουμε εδώ ένα λογοτεχνικό κείμενο του 1533 αναγεννησιακής αντιλήψεως, γραμμένο στη δημώδη ελληνική από έναν άνθρωπο που αυτοπροσδιοριζόταν με τα ομόσημα ονόματα Ρωμαίος, Γραικός και Greco, το οποίο περιέχει αδιαμφισβήτητα στο ίδιο του το σώμα τα στοιχεία της νεοελληνικότητάς του – μιας νεοελληνικότητας που το περιεχόμενό της, αν το δούμε μέσα από τις απόψεις του Σοφιανού για τους Ελληνες της εποχής του είναι ευδιάκριτο.
